Đi lưu diễn bền sức khi bạn biết tận dụng mọi khoảng ngủ ngắn, mang theo vài món giúp ngủ ngon ở chỗ lạ, ăn đúng bữa với đồ quen bụng, uống đủ nước, vận động nhẹ mỗi ngày, và có một túi thuốc men cơ bản theo tư vấn của dược sĩ. Chặng đường dài nhất trong một chuyến lưu diễn thường không phải sân khấu, mà là những giờ ngồi xe.
Chào bạn, đây là Nhà Nghệ Sĩ. Với nhiều đoàn nghệ thuật, nhất là đoàn sân khấu truyền thống, lưu diễn là cuộc sống chứ không phải chuyến đi. Tập này mình gom những kinh nghiệm sống sót và giữ sức mà người đi lưu diễn lâu năm hay truyền cho nhau.
Ngủ: tận dụng mọi khoảng có thể
Lịch lưu diễn thường thất thường: diễn tối, dọn dẹp, lên xe đi đêm sang điểm khác, đến nơi lại chuẩn bị. Giấc ngủ dài liền mạch là thứ xa xỉ.
Người đi lâu học cách ngủ ở mọi nơi: trên xe, trong phòng chờ, giấc trưa ngắn trước giờ diễn. Một chiếc gối kê cổ, bịt mắt, nút tai giúp chất lượng những giấc ngắn tốt hơn hẳn.
Ở chỗ ngủ lạ, mỗi đêm một nơi, mang theo vài thứ quen thuộc như gối nhỏ, áo mặc ngủ quen. Cơ thể dễ thả lỏng hơn khi có điều gì đó quen.
Ưu tiên giấc ngủ hơn đi chơi, tụ tập khuya. Có những chuyến mà đến cuối, người giữ sức tốt nhất là người chịu đi ngủ sớm nhất.
Ăn uống: đúng bữa và an toàn
Đi diễn các tỉnh là dịp được ăn nhiều món ngon địa phương, nhưng bụng có vấn đề thì cả chương trình bị ảnh hưởng. Trước những ngày diễn quan trọng, chọn món quen, nấu chín, nơi sạch sẽ.
Đừng bỏ bữa vì bận. Ăn nhẹ trước giờ diễn vài tiếng để có sức, tránh ăn quá no ngay trước khi lên sân khấu.
Mang theo vài món ăn nhẹ dễ bảo quản như bánh, hạt, trái cây khô cho những lúc xe chạy xa không có chỗ dừng hợp lý.
Rượu bia trong những buổi giao lưu với địa phương là chuyện khó tránh. Hãy biết giới hạn, nhất là khi hôm sau còn diễn.
Uống nước và giữ giọng trên đường
Ngồi xe máy lạnh nhiều giờ làm cơ thể và giọng khô. Mang theo bình nước riêng, uống từng ngụm đều đặn.
Trên xe, hạn chế nói chuyện to để át tiếng máy xe. Nhiều ca sĩ hỏng giọng không phải vì hát mà vì cả đoàn nói chuyện rôm rả suốt chặng đường.
Quàng một chiếc khăn mỏng khi ngồi gần cửa gió máy lạnh. Đến nơi, khởi động giọng kỹ hơn thường lệ vì cơ thể đã ngồi lâu.
Nếu đi qua vùng khí hậu khác hẳn, như từ vùng nóng lên vùng núi lạnh, chuẩn bị quần áo phù hợp, giữ ấm cổ và ngực.
Vận động nhẹ và giữ cơ thể
Ngồi xe lâu làm lưng, cổ, chân cứng đờ. Mỗi lần dừng nghỉ, xuống xe đi bộ vài phút, vươn vai, giãn cơ.
Mỗi sáng, dù ở đâu, dành mười lăm phút cho vài động tác giãn cơ, xoay khớp. Với diễn viên múa, đây là điều bắt buộc để tránh chấn thương khi phải diễn trên sân khấu lạ.
Sân khấu lưu diễn thường không như ở nhà: sàn cứng, trơn, không phẳng, cánh gà chật. Kiểm tra kỹ sân khấu khi đến, báo ngay những chỗ nguy hiểm.
Khuân vác đạo cụ, nhạc cụ đúng tư thế, chia nhau mang. Chấn thương lưng vì nâng đồ sai cách là chuyện phổ biến trong đoàn.
Túi đồ mang theo
Người đi lưu diễn lâu năm thường có một túi đồ cá nhân luôn sẵn sàng: bình nước, khăn quàng, gối cổ, bịt mắt, nút tai, đồ ăn nhẹ, sạc điện thoại, áo khoác mỏng.
Một túi thuốc men cơ bản: băng dán vết thương, thuốc dùng cho những chứng thường gặp như đau đầu, đau bụng. Hãy hỏi dược sĩ để chọn loại phù hợp với cơ thể mình, và mang theo thuốc riêng nếu bạn đang điều trị bệnh gì.
Đồ nghề dự phòng: dây đàn, pin micro, kim chỉ, kẹp tóc, đồ trang điểm cơ bản.
Giấy tờ tùy thân, thông tin liên hệ khẩn cấp, thông tin bảo hiểm nếu có. Để ở chỗ dễ lấy.
Giữ tinh thần qua chuyến đi dài
Lưu diễn dài ngày làm nhiều người nhớ nhà, mệt mỏi, dễ cáu gắt với đồng nghiệp trong không gian chật. Đó là bình thường.
Giữ liên lạc với gia đình mỗi ngày, dù chỉ vài phút. Dành chút thời gian riêng cho mình: đọc sách, nghe nhạc, đi dạo một mình.
Với đồng nghiệp, nhường nhịn chuyện nhỏ, nói thẳng chuyện lớn một cách bình tĩnh. Trong không gian chung lâu ngày, sự tử tế là thứ giữ cho đoàn đi được.
Nếu thấy mình kiệt sức, mất ngủ kéo dài, ốm liên tục, hãy báo người phụ trách đoàn. Sức khoẻ của mỗi người là sức khoẻ của cả chuyến diễn.
Đến điểm diễn mới: ba việc làm ngay
Người đi lưu diễn lâu năm thường có một thói quen khi vừa xuống xe ở điểm diễn mới. Việc thứ nhất là đi xem sân khấu: sàn có trơn không, có bậc hụt không, cánh gà ở đâu, lối thoát ra sao. Năm phút này tránh được rất nhiều tai nạn.
Việc thứ hai là tìm chỗ nghỉ, chỗ thay đồ, nhà vệ sinh, nguồn nước. Ở những điểm diễn tạm như sân đình, trường học, nhà văn hoá, những thứ này không phải lúc nào cũng rõ ràng.
Việc thứ ba là ăn uống và chợp mắt nếu còn thời gian trước giờ chuẩn bị. Đừng để đến lúc hoá trang mới nhận ra mình đói và mệt.
Làm đủ ba việc ấy, bạn bước vào đêm diễn với một cái đầu yên ổn, thay vì vừa diễn vừa lo những chuyện nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Đi lưu diễn có nên mang theo nồi cơm điện, ấm đun nước?
Nhiều đoàn có người mang ấm đun nước nhỏ để có nước ấm, pha đồ uống, rất tiện. Kiểm tra quy định của nơi ở về việc dùng thiết bị điện.
Say xe khi đi lưu diễn thì làm sao?
Ngồi gần phía trước, nhìn ra xa, tránh đọc hay nhìn điện thoại lâu, ăn nhẹ trước khi đi. Nếu cần thuốc chống say, hỏi dược sĩ và lưu ý thuốc có thể gây buồn ngủ trước giờ diễn.
Ốm giữa chuyến lưu diễn thì xử lý thế nào?
Báo ngay người phụ trách, nghỉ ngơi, đi khám ở cơ sở y tế địa phương nếu cần. Đừng cố diễn khi sốt cao hay mệt nặng, cả đoàn sẽ sắp xếp người thay hoặc đổi chương trình.
Làm sao ngủ được trên xe đêm?
Gối cổ, bịt mắt, nút tai, quần áo thoải mái giúp nhiều. Tránh uống cà phê, trà đặc vài giờ trước khi lên xe.
Diễn ở sân khấu ngoài trời nắng nóng cần lưu ý gì?
Uống đủ nước, tránh đứng nắng lâu trước giờ diễn, có chỗ râm để nghỉ. Trang phục diễn dày có thể gây mệt, nên chuẩn bị khăn lạnh và nước cho hậu trường.
