Cảm giác trống rỗng sau buổi diễn rất phổ biến ở người biểu diễn, vì cơ thể vừa đi từ trạng thái hưng phấn cao trở về bình thường, và một mục tiêu đã chuẩn bị lâu vừa khép lại. Nó dễ chịu hơn khi bạn có một nghi thức hạ nhiệt sau sân khấu, có những việc nhỏ để chờ đợi tiếp theo, và giữ được kết nối với người thân ngoài nghề.
Chào bạn, đây là Nhà Nghệ Sĩ. Khán giả về nhà với dư âm đẹp. Người diễn tẩy trang trong phòng vắng, đôi khi thấy lòng chùng xuống không rõ vì sao. Tập này mình nói về cảm giác ấy, để bạn biết mình không lạ, và biết cách đi qua nó.
Vì sao lại hụt hẫng?
Trên sân khấu, cơ thể ở trạng thái kích thích cao: tim đập nhanh, các chất trong cơ thể giúp bạn tỉnh táo, tập trung, hưng phấn được tiết ra nhiều. Khi buổi diễn kết thúc, mức đó giảm xuống. Sự chênh lệch này có thể khiến bạn thấy mệt, buồn, trống rỗng.
Về tinh thần, buổi diễn là đích đến của nhiều ngày, nhiều tuần chuẩn bị. Khi đích đã qua, có một khoảng trống. Với những vở diễn dài ngày, những chuyến lưu diễn, khi kết thúc còn có cả cảm giác chia tay ê-kíp, chia tay nhân vật.
Người diễn những vai nặng cảm xúc có thể mang theo một phần cảm xúc của nhân vật về nhà, cần thời gian để tháo ra.
Hiểu rằng đây là phản ứng bình thường giúp bạn không hoảng, không tự trách mình là quá nhạy cảm.
Nghi thức hạ nhiệt sau sân khấu
Giống như có nghi thức trước giờ diễn, người làm nghề lâu năm thường có nghi thức sau giờ diễn. Nó giúp chuyển từ nhân vật trở về chính mình.
Có người tẩy trang chậm rãi, coi đó là lúc tháo nhân vật ra. Có người tắm, thay quần áo của mình, nói vài câu với bạn diễn. Có người đi bộ một đoạn trước khi về.
Với vai nặng, một số diễn viên có những hành động nhỏ như rửa tay, nói tên thật của mình, nghĩ về việc ngày mai, để tách khỏi nhân vật.
Ghi vài dòng vào sổ về buổi diễn: điều gì tốt, điều gì sửa. Việc này giúp đầu óc khép lại buổi diễn một cách có trật tự.
Giấc ngủ sau buổi diễn
Nhiều người biểu diễn khó ngủ sau show vì đầu óc còn hưng phấn. Nằm trằn trọc đến gần sáng rồi mệt cả ngày hôm sau, nhất là khi có nhiều đêm diễn liên tiếp.
Cho mình thời gian thả lỏng trước khi ngủ: ăn nhẹ, tắm nước ấm, nghe nhạc nhẹ hay đọc sách giấy, tránh điện thoại và mạng xã hội. Đọc bình luận về buổi diễn ngay trước khi ngủ là cách chắc chắn để mất ngủ.
Tránh dùng rượu bia để dễ ngủ. Chúng có thể làm bạn buồn ngủ lúc đầu nhưng làm giấc ngủ kém chất lượng.
Nếu mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ và công việc, hãy hỏi bác sĩ, đừng tự dùng thuốc ngủ.
Khi vở diễn hay chuyến lưu diễn kết thúc
Kết thúc một vở diễn dài ngày, một chuyến lưu diễn, một dự án lớn thường mang lại cảm giác hụt hẫng sâu hơn. Ê-kíp từng gắn bó mỗi ngày giờ tan ra, lịch trình bỗng trống.
Cho phép mình buồn một chút. Đó là dấu hiệu bạn đã sống trọn vẹn với dự án đó.
Giữ liên lạc với những người cùng làm. Một buổi gặp lại, một nhóm trò chuyện chung giúp mối quan hệ không biến mất cùng vở diễn.
Có sẵn những việc nhỏ cho tuần sau: một lớp học, một buổi tập bài mới, một chuyến về thăm nhà. Có điều gì đó để chờ đợi giúp khoảng trống bớt rộng.
Giữ cuộc sống ngoài sân khấu
Người biểu diễn dễ để toàn bộ cảm xúc, giá trị bản thân xoay quanh sân khấu. Khi sân khấu tắt đèn, họ thấy mình chẳng còn gì.
Hãy nuôi dưỡng những phần đời khác: gia đình, bạn bè ngoài nghề, sở thích không liên quan đến biểu diễn, như nấu ăn, làm vườn, thể thao, đọc sách.
Những phần đời ấy là chỗ dựa khi nghề có biến động, và là nguồn vốn sống làm bạn diễn sâu hơn.
Thời gian ở bên người thân sau mùa diễn bận rộn không phải là bỏ nghề, mà là sạc lại cho nghề.
Khi hụt hẫng không còn bình thường
Hụt hẫng sau buổi diễn thường qua đi trong một hai ngày. Nếu cảm giác buồn, trống rỗng kéo dài nhiều tuần, đi kèm mất ngủ, mất hứng thú với mọi thứ, có thể đó không còn là hụt hẫng thông thường.
Lúc đó, hãy nói chuyện với người tin cậy và tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Đặc biệt nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tìm trợ giúp ngay lập tức từ người thân và cơ sở y tế.
Chăm sóc sức khoẻ tinh thần là một phần của nghề, giống như chăm sóc giọng hát hay cơ thể.
Hụt hẫng ở những buổi diễn chưa như ý
Có một kiểu hụt hẫng khác: sau một buổi diễn mà mình thấy chưa tốt. Hát lệch một câu, quên một đoạn thoại, khán giả lạnh. Trên đường về, đầu óc cứ tua lại đúng chỗ hỏng ấy, lần này đến lần khác.
Cách nhiều người làm nghề dùng là cho phép mình nghĩ về nó một lần có chủ đích, ví dụ ghi vào sổ: chuyện gì đã xảy ra, vì sao, lần sau làm gì. Ghi xong thì gấp sổ lại. Việc ghi ra giấy giúp đầu óc không phải giữ nó mãi.
Nhắc mình rằng khán giả nhớ cả buổi diễn chứ hiếm khi nhớ một câu hỏng. Thứ họ mang về thường là cảm xúc chung, không phải lỗi của bạn.
Và nếu hôm sau có diễn tiếp, hãy coi đó là cơ hội để làm tốt hơn, thay vì để cái hỏng của hôm qua đứng chắn trước mặt hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
Có phải ai làm nghề biểu diễn cũng hụt hẫng sau buổi diễn?
Không phải ai cũng cảm thấy rõ, nhưng rất nhiều người từng trải qua ở mức độ nào đó. Mức độ khác nhau tùy người, tùy buổi diễn.
Diễn vai buồn có làm mình buồn ngoài đời không?
Có thể có ảnh hưởng tạm thời, nhất là khi diễn nhiều buổi liền. Nghi thức tách khỏi nhân vật và cuộc sống ngoài sân khấu giúp giảm điều này.
Có nên đi tiệc sau buổi diễn để đỡ hụt hẫng?
Một buổi gặp gỡ vui vẻ với ê-kíp có thể giúp. Nhưng nếu thành thói quen thức khuya, uống rượu sau mỗi show, nó sẽ ảnh hưởng sức khoẻ và giọng hát.
Làm sao giúp một đồng nghiệp đang hụt hẫng?
Hỏi thăm, lắng nghe, rủ họ làm việc gì đó nhẹ nhàng. Nếu thấy dấu hiệu kéo dài hoặc nghiêm trọng, khuyến khích họ tìm sự hỗ trợ chuyên môn.
Hụt hẫng có ảnh hưởng đến buổi diễn sau không?
Nếu không được xử lý, mệt mỏi và mất ngủ tích luỹ có thể làm buổi sau kém đi. Nghỉ ngơi và hạ nhiệt đúng cách giúp bạn sẵn sàng cho buổi tiếp theo.
