Người biểu diễn nên dùng mạng xã hội như một sân khấu phụ: đăng đều đặn những đoạn biểu diễn thật, một chút hậu trường có chọn lọc và lịch diễn sắp tới, tập trung vào một hai nền tảng thay vì rải sức khắp nơi. Đồng thời giữ lại những chuyện riêng tư, chuyện của đoàn và của đồng nghiệp, và đừng để số lượt thích quyết định mình giỏi hay dở.
Chào bạn, đây là Nhà Nghệ Sĩ. Ngày nay nhiều nhà tổ chức tìm nghệ sĩ qua mạng xã hội trước cả khi hỏi người quen. Nhưng mạng xã hội cũng là nơi làm nhiều người làm nghề kiệt sức. Tập này mình bàn cách dùng nó cho có lợi mà không bị nó dùng ngược lại.
Chọn một hai nền tảng chính
Mỗi nền tảng có tính chất riêng: nơi hợp video ngắn, nơi hợp video dài, nơi hợp hình ảnh, nơi hợp cộng đồng nhóm. Cố có mặt ở mọi nơi với chất lượng như nhau là việc rất mệt cho một người.
Hãy chọn một nền tảng chính nơi khán giả của loại hình bạn hay xuất hiện, và một nền tảng phụ. Ví dụ khán giả nhạc dân tộc, cải lương có thể khác khán giả nhạc trẻ về thói quen dùng mạng.
Làm tốt ở một hai nơi, đều đặn, tốt hơn làm nửa vời ở năm nơi.
Đặt tên trang, ảnh đại diện, phần giới thiệu nhất quán giữa các nền tảng để người tìm bạn dễ nhận ra.
Đăng gì để có khán giả thật?
Nội dung giá trị nhất là biểu diễn thật: đoạn hát, đoạn diễn, đoạn đàn, quay rõ ràng, âm thanh tốt. Người xem đến vì tài năng của bạn, hãy cho họ thấy nó.
Hậu trường có chọn lọc tạo sự gần gũi: buổi tập, quá trình chuẩn bị một vai, chuyến đi diễn. Khán giả thích thấy công sức phía sau.
Chia sẻ kiến thức về nghề cũng là cách hay, nhất là với loại hình truyền thống: giải thích một nhạc cụ, kể câu chuyện một bài hát, nói về một làn điệu. Bạn vừa có nội dung, vừa góp phần giữ nghề.
Lịch diễn và thông tin liên hệ rõ ràng giúp khán giả trên mạng thành khán giả thật ở rạp, và giúp nhà tổ chức tìm bạn.
Giữ ranh giới riêng tư
Không phải chuyện gì cũng cần đăng. Chuyện gia đình, chuyện tình cảm, chỗ ở cụ thể, những điều có thể làm bạn hay người thân gặp rắc rối, hãy cân nhắc kỹ.
Một số người làm nghề tách hẳn trang cá nhân và trang công việc. Trang công việc công khai, trang cá nhân chỉ cho người thân.
Đừng đăng vị trí thời gian thực khi đang ở một mình, nhất là khi bạn đã có một lượng người theo dõi. An toàn cá nhân là điều thật sự cần nghĩ tới.
Bạn có quyền không trả lời mọi câu hỏi về đời tư trên mạng. Một ranh giới rõ ràng từ đầu dễ giữ hơn là thu hồi sau.
Tôn trọng đoàn, đồng nghiệp và người khác
Trước khi đăng ảnh, video có người khác, hỏi ý họ. Trước khi đăng nội dung một vở diễn chưa công diễn, hỏi đoàn và đạo diễn.
Đừng đăng chuyện hậu trường làm xấu mặt đồng nghiệp, kể cả khi bạn thấy buồn cười. Những chuyện như vậy lan nhanh và làm tổn thương lâu.
Khi chia sẻ tiết mục của người khác, ghi rõ tên họ. Khi dùng nhạc, lời, kịch bản của người khác, tìm hiểu quyền tác giả và xin phép khi cần.
Đừng tham gia vào những cuộc công kích nghệ sĩ khác trên mạng. Giới làm nghề nhỏ, và người ta nhớ ai đã nói gì.
Sống với bình luận tiêu cực
Có mặt trên mạng là sẽ có bình luận tiêu cực, kể cả khi bạn làm tốt. Có lời góp ý thật lòng, có lời chê vô cớ, có lời ác ý.
Tách hai loại. Góp ý có lý, dù khó nghe, có thể giúp bạn tiến bộ. Lời ác ý không nhằm giúp ai cả, không đáng để bạn tranh cãi.
Đừng trả lời khi đang giận. Nhiều rắc rối trên mạng bắt đầu từ một câu trả lời vội. Bạn có thể ẩn, xoá, hoặc chặn những bình luận xúc phạm.
Nếu bị công kích dồn dập hoặc bị đe doạ, hãy lưu bằng chứng, nhờ người thân hoặc người có chuyên môn hỗ trợ, và báo cơ quan có thẩm quyền nếu nghiêm trọng.
Đừng để con số định nghĩa bạn
Số người theo dõi, lượt xem, lượt thích dễ trở thành thước đo mà bạn soi mỗi ngày. Nó có ích để biết nội dung nào được đón nhận, nhưng nó không đo tài năng hay giá trị nghề nghiệp của bạn.
Có những nghệ sĩ giỏi rất ít người theo dõi trên mạng nhưng lịch diễn kín. Có những trang đông người theo dõi nhưng người làm nghề không coi trọng.
Đặt giới hạn thời gian dùng mạng xã hội, nhất là trước giờ diễn và trước khi ngủ. Lướt bình luận ngay trước khi lên sân khấu là cách nhanh nhất làm mình mất tập trung.
Hãy nhớ: mạng xã hội là sân khấu phụ. Sân khấu chính vẫn là nơi bạn đứng trước khán giả thật.
Một tuần đăng bài của người làm nghề trông thế nào?
Để dễ hình dung, mình phác một nhịp đăng khá vừa sức cho người đang đi diễn đều. Đầu tuần đăng một đoạn biểu diễn hay nhất của tuần trước, có ghi rõ diễn ở đâu, cảm ơn nơi tổ chức. Giữa tuần đăng một chút hậu trường hoặc một mẩu chuyện nghề ngắn.
Cuối tuần, trước những đêm diễn, đăng lịch diễn kèm thông tin để khán giả tìm đến. Sau đêm diễn, nếu có ảnh đẹp do khán giả gửi, chia sẻ lại và cảm ơn họ.
Nhịp này không bắt buộc, nhưng cho thấy một điều: mạng xã hội của người biểu diễn nên xoay quanh việc biểu diễn, chứ không xoay quanh việc chạy theo xu hướng.
Có tuần bận diễn quá thì không đăng cũng không sao. Khán giả thật hiểu rằng bạn đang ở trên sân khấu, chứ không phải đang trốn họ.
Câu hỏi thường gặp
Nghệ sĩ mới nên đăng bao nhiêu lần một tuần?
Không có con số chung, quan trọng là đều đặn và giữ được chất lượng. Hai ba nội dung tốt mỗi tuần thường hiệu quả hơn mỗi ngày một nội dung vội.
Có nên mua lượt theo dõi để trông chuyên nghiệp hơn?
Không nên. Lượt theo dõi ảo không đến xem diễn, không tương tác, và người trong nghề dễ nhận ra. Nó còn có thể làm trang bị nền tảng hạn chế.
Nên dùng tên thật hay nghệ danh trên mạng?
Dùng đúng tên bạn biểu diễn để khán giả và nhà tổ chức tìm thấy. Nếu có nghệ danh, hãy dùng nhất quán ở mọi nơi.
Phát trực tiếp có ích cho người biểu diễn không?
Có thể giúp gần gũi khán giả và thử nghiệm tiết mục. Nhưng hãy chuẩn bị âm thanh, ánh sáng và nội dung, vì phát trực tiếp không chỉnh sửa được.
Có nên trả lời tin nhắn của tất cả khán giả?
Không bắt buộc, nhất là khi lượng tin nhắn nhiều. Ưu tiên tin nhắn công việc, và có thể trả lời khán giả theo cách chung như cảm ơn trong bài đăng.
