Nghề tay trái hợp với người biểu diễn là việc có giờ giấc linh hoạt, không làm hao giọng hay cơ thể quá mức, và tốt nhất là dùng được hoặc bồi đắp kỹ năng nghề. Dạy học, làm việc tự do theo dự án, một công việc bán thời gian vào ban ngày là những lựa chọn phổ biến. Sống bằng hai nghề không có gì đáng ngại, rất nhiều người làm nghề lâu năm đã và đang làm như vậy.
Chào bạn, đây là Nhà Nghệ Sĩ. Ở tập trước mình nói về những nguồn thu của người biểu diễn. Tập này đi sâu vào câu hỏi: nếu cần một việc khác để nuôi nghề, chọn việc gì để nó nuôi chứ không ăn mất nghề.
Đừng ngại chuyện có nghề tay trái
Nhiều người trẻ thấy có nghề tay trái là thất bại, như thể mình chưa đủ giỏi để sống bằng nghệ thuật. Đây là một suy nghĩ nên bỏ đi.
Rất nhiều người biểu diễn có tay nghề vững vẫn làm thêm việc khác, vì thị trường biểu diễn ở nơi họ sống không đủ đều, vì họ muốn tự do chọn show, hoặc đơn giản vì họ thích công việc kia.
Nghề tay trái tốt giúp bạn không phải nhận những show tệ chỉ vì cần tiền. Nó cho bạn quyền nói không.
Điều cần giữ là nghề tay trái phục vụ nghề chính, không thay thế nó, trừ khi bạn chủ động chọn chuyển hướng.
Tiêu chí chọn nghề tay trái
Tiêu chí đầu tiên là giờ giấc. Người biểu diễn thường bận tối và cuối tuần, cần linh hoạt khi có show đột xuất. Một công việc cứng nhắc tám tiếng mỗi ngày, có ca tối, rất khó đi cùng.
Tiêu chí thứ hai là không hao công cụ làm nghề. Ca sĩ nên tránh việc phải nói to cả ngày trong môi trường ồn, như bán hàng ở chợ, gọi điện chăm sóc khách hàng liên tục. Diễn viên múa nên tránh việc nặng dễ chấn thương.
Tiêu chí thứ ba là bồi đắp nghề. Việc dùng kỹ năng biểu diễn, hoặc cho bạn gặp người trong ngành, hoặc dạy bạn kỹ năng có ích như quay dựng, âm thanh, tổ chức sự kiện, là lựa chọn tốt.
Tiêu chí cuối là không làm bạn kiệt sức. Một việc quá nặng về tinh thần sẽ lấy đi năng lượng sáng tạo.
Dạy học: lựa chọn phổ biến nhất
Dạy hát, dạy nhạc cụ, dạy múa, dạy diễn xuất, dạy kỹ năng nói trước đám đông, ở trung tâm, câu lạc bộ, trường học, hoặc dạy riêng tại nhà.
Ưu điểm là dùng đúng kỹ năng, giờ giấc chủ động, thu nhập tương đối đều, và giúp bạn hiểu nghề sâu hơn.
Cần cẩn thận với giọng: dạy hát nhiều giờ có thể làm mệt giọng. Hãy sắp xếp lịch dạy không quá dày trước những ngày có show, dùng đàn và ghi âm làm mẫu thay vì hát mẫu liên tục.
Dạy cho trẻ em đòi hỏi kiên nhẫn và cách tiếp cận riêng, không chấm điểm, không so sánh các con, mà nuôi dưỡng niềm vui với nghệ thuật.
Những việc dùng kỹ năng nghề khác
Dẫn chương trình sự kiện: dùng khả năng nói trước đám đông, xử lý tình huống. Lồng tiếng, đọc truyện, đọc quảng cáo: dùng giọng nói, nhưng cẩn thận không làm mệt giọng hát.
Làm việc hậu trường: trợ lý đạo diễn, quản lý sân khấu, hoá trang, phục trang, kỹ thuật âm thanh ánh sáng. Bạn vừa có thu nhập vừa hiểu cả bộ máy sân khấu.
Tổ chức sự kiện văn hoá, làm hướng dẫn viên du lịch văn hoá có phần biểu diễn, làm nội dung cho các chương trình nghệ thuật.
Những việc này giữ bạn gần với ngành, mở rộng mạng lưới, và đôi khi dẫn đến cơ hội biểu diễn.
Việc ngoài ngành, cũng không sao
Có người chọn việc hoàn toàn ngoài ngành: thiết kế, lập trình, kế toán làm tự do, bán hàng trực tuyến, phụ việc kinh doanh gia đình. Điều này hoàn toàn bình thường.
Ưu điểm là tách bạch, đầu óc được nghỉ khỏi nghệ thuật, và nhiều nghề có thu nhập ổn định hơn.
Hãy chọn việc có thể làm linh hoạt, làm từ xa, làm theo dự án, để không đụng lịch diễn.
Đôi khi trải nghiệm ngoài ngành lại làm phong phú vốn sống, giúp bạn diễn những vai, hát những bài về đời thường thật hơn.
Giữ thời gian cho nghề chính
Nguy cơ lớn nhất của nghề tay trái là nó dần chiếm hết. Thu nhập ổn định hơn, công việc đòi hỏi nhiều hơn, và một ngày bạn nhận ra mình đã mấy tháng không tập.
Đặt lịch tập cố định như một cuộc hẹn không được huỷ. Bảo vệ những buổi tối, cuối tuần cho biểu diễn khi cần.
Định kỳ nhìn lại: nghề tay trái có còn đang phục vụ nghề chính không. Nếu không, điều chỉnh, hoặc chủ động quyết định chuyển hướng thay vì để nó xảy ra một cách vô thức.
Và tự hào về cả hai. Người có thể giữ được hai nghề, làm tốt cả hai, là người rất kỷ luật.
Một tuần sống bằng hai nghề trông ra sao?
Để dễ hình dung, thử nghĩ đến một bạn hát dân ca làm thêm thiết kế đồ hoạ tự do. Buổi sáng là giờ tập giọng và tập bài, khi giọng còn tươi và đầu óc còn tỉnh. Buổi trưa đến chiều là giờ làm thiết kế cho khách, làm ở nhà nên không mất thời gian đi lại.
Tối thứ sáu, thứ bảy là đêm diễn ở phòng trà và sự kiện. Chủ nhật buổi sáng dạy hai lớp hát cho trẻ ở câu lạc bộ. Thứ hai là ngày nghỉ gần như trọn vẹn, cho giọng và cho đầu óc.
Lịch đó không phải công thức cho ai cả. Nó chỉ cho thấy một nguyên tắc: xếp phần việc tốn sức sáng tạo vào giờ bạn khoẻ nhất, xếp việc tay trái vào khoảng còn lại, và chừa một ngày thật sự nghỉ.
Mỗi người sẽ có một nhịp riêng. Thử vài tuần, ghi lại mình mệt lúc nào, khoẻ lúc nào, rồi điều chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Nghề tay trái có làm mình bị coi là không chuyên nghiệp?
Thường không, nếu bạn diễn tốt và đáng tin. Người tổ chức quan tâm đến chất lượng biểu diễn và sự đúng hẹn hơn là bạn làm gì vào ban ngày.
Có nên nói với nơi làm tay trái về nghề biểu diễn?
Nên nói rõ nếu có thể, để sắp xếp lịch linh hoạt khi có show. Nhiều nơi còn quý nhân viên có năng khiếu nghệ thuật.
Ca sĩ có nên làm công việc phải nói nhiều không?
Nên hạn chế, vì nói to và nói liên tục cả ngày có thể làm mệt dây thanh. Nếu bắt buộc, hãy uống đủ nước, nghỉ giọng giữa giờ và không gắng giọng trong môi trường ồn.
Bao giờ thì có thể bỏ nghề tay trái?
Khi thu nhập từ biểu diễn đủ đều trong một thời gian đủ dài, và bạn đã có quỹ dự phòng. Nhiều người chọn giảm dần thay vì bỏ hẳn một lần.
Nghề tay trái có thể thành nghề chính không?
Có thể, và đó cũng là một con đường đáng trân trọng. Điều quan trọng là đó là lựa chọn có ý thức của bạn, không phải trôi theo hoàn cảnh.
